Hoe krijg je leerlingen aan het lezen? En hoe maak je van een boek meer dan een klassieke leesopdracht? Voor de tweede editie van Boon voor Onderwijs gingen 32 leerkrachten met hun leerlingen aan de slag met de genomineerde boeken van de Boon Literatuurprijs. Ze lazen, discussieerden, experimenteerden en creëerden. Het resultaat is een waaier aan werkvormen die tonen hoe literatuur in de klas kan leven en hoe groot de impact daarvan kan zijn.

Er werd gekozen voor 9 verschillende boeken van de Boon-longlist, met name ‘De mensheid zal nog van mij horen’ (1 klas), ‘De rode koe’ (2 klassen), ‘Het geschenk’ (4 klassen), ‘Het gore lef’ (4 klassen), ‘Krekel’ (1 klas), ‘Lumumba’s droom’ (1 klas), ‘ReinAard’ (1 klas), ‘Rouwdouwers’ (4 klassen) en ‘Wolf’ (14 klassen). 

In dit overzicht bundelen we inspirerende praktijken uit verschillende klassen. Niet per boek, maar per aanpak, zodat je als leerkracht ideeën kan meenemen naar je eigen lespraktijk.

Samenlezen als startpunt

In veel klassen begon het traject met een of meerdere sessies samenlezen. Dat gebeurde niet op een passieve manier, maar als een gedeelde ontdekkingstocht. Leerkrachten lazen fragmenten voor en gingen vervolgens met hun leerlingen in gesprek over hun eerste indrukken, vragen en gevoelens. Die aanpak verlaagde de drempel en zorgde meteen voor betrokkenheid. Leerlingen identificeerden zich met personages, stelden onverwachte vragen en deelden persoonlijke ervaringen.

Samenlezen bleek een effectief middel om ervoor te zorgen dat leerlingen het boek ook daadwerkelijk lazen. Veel leerkrachten gaven aan dat (bijna) de hele klas het boek uitlas – iets wat in de klaspraktijk niet altijd vanzelfsprekend is, zeker niet bij complexe hedendaagse literatuur. Dat toont hoe een gedeelde start leerlingen kan meenemen in het verhaal.

Treffend vond ik het stuk waar Lara Taveirne beschrijft hoe ze in de make-upstoel voor een fotoshoot begint te huilen. Dat leidde tot een mooi gesprek over het toekomstige beroep van de leerlingen en de mogelijke therapeutische functie ervan. Het leek wel of de leerlingen zo een ‘rol’ voor zichzelf ontdekten in het verhaal.

Angelique Hoogstoel van het Heilig Hartinstituut in Leuven las met haar leerlingen van 6 arbeidsmarktfinaliteit (Haar- en Schoonheidsverzorging) het boek ‘Wolf’ van Lara Taveirne.
Woudloperswandeling in Leuven
© Bob Van Mol

In gesprek: reflectie, discussie en interpretatie

Na het lezen werd de dialoog verdiept. In verschillende klassen gebeurde dat via leesclubs of gestructureerde gesprekken. Leerlingen bespraken verhalen aan de hand van stellingen en vragen, ze gingen in op thema’s, stijl en personages. De nadruk lag op interpretatie: er was ruimte voor verschillende lezingen en perspectieven.

Uit de feedback van leerkrachten blijkt dat vooral die gesprekken de meest waardevolle momenten van het traject vormden. Leerlingen leerden hun mening formuleren, luisteren naar anderen en ervaren hoe gelaagd literatuur kan zijn.

Reflectie speelde daarbij een belangrijke rol. Leerlingen werden uitgedaagd om verbanden te leggen met hun eigen leefwereld en om na te denken over complexe thema’s, zoals racisme, politieke satire of mentale gezondheid.

De studenten haalden veel uit de discussies: meer inzicht, andere interpretaties. We baseerden ons op de aanpak van Aidan Chambers en Gertrud Cornelissen en het vijfstappenplan van Elke D'hoker. We gingen dieper in op de thematiek, de verhouding tussen personages, de stijl en verbanden tussen de kortverhalen.

Lynn Crauwels van de Educatieve Bachelor Secundair Onderwijs aan Thomas More Lerarenopleiding Kempen las met haar studenten 'Het gore lef' van Sarah Arnolds.
Slotmoment Boon voor Onderwijs 2026
© Bob Van Mol

Creatieve verwerking: van expo tot podcast

In veel trajecten bleef het niet bij lezen en praten. Leerlingen gingen zelf aan de slag via allerhande creatieve opdrachten. Dat resulteerde in een grote variatie aan eindproducten. Sommige leerlingen herschreven verhalen vanuit een ander perspectief, creëerden eigen teksten, maakten visuele vertalingen of werkten interviews uit met personages.

Er werden ook heel veel kunstwerken gemaakt, bijvoorbeeld voor expo’s in bibliotheken. Door de link te leggen met andere media leerden kregen leerlingen zicht op hoe literatuur zich verhoudt tot de bredere culturele wereld. Ook dat verdiept hun leeservaring en stimuleert kritisch denken.

Opvallend is dat verschillende klassen hun leeservaringen en reflecties ook deelden in een podcast: de leerlingen van de Ursulinen in Mechelen en leerlingen van Regina Pacis in Hove over ‘Wolf’ van Lara Taveirne, de leerlingen van de MET in Leuven over 'Het geschenk' van Gaea Schoeters.

Volgens leerkrachten zorgen creatieve verwerkingsopdrachten voor meer betrokkenheid én trots: leerlingen nemen eigenaarschap over het verhaal en geven er een eigen invulling aan.

De rode draad doorheen de podcast is een Moleskine-boekje. Waar de echte Wolf zijn reisverhalen ooit noteerde, vulden de leerlingen een nieuw exemplaar met kunstwerkjes, gedichten en persoonlijke reflecties voor Lara Taveirne. Dat gaven ze af tijdens een persoonlijk interview met de auteur.

Maren Plaghki van Regina Pacis in Hove las met haar leerlingen van 5 doorstroomfinaliteit (Humane Wetenschappen) ‘Wolf’ van Lara Taveirne.
Expo Heist-op-den-Berg
© Bob Van Mol

Ontmoetingen buiten het boek: auteurs en partners

Het moment waar veel klassen naartoe leefden, was de ontmoeting met de auteur. Die auteurslezingen gaven leerlingen de kans om rechtstreeks in gesprek te gaan met schrijvers en vragen te stellen over het boek en het schrijverschap. Wanneer zo’n ontmoeting uitgroeit tot een echt gesprek, blijkt ze volgens leerkrachten bijzonder motiverend en verdiepend.

Ook samenwerkingen met bibliotheken en boekhandels zorgden voor extra inspiratie en betrokkenheid. Veel klassen gingen hun boeken daar ophalen en genoten van een rondleiding, een lezing of een andere activiteit. Het boek werd zo ook een middel om hun wereld open te trekken buiten het verhaal.

Het was super om een inkijk te krijgen in het leven van Sibo Kanobana en een meerwaarde om meer te leren over de totstandkoming van zijn boeken, te luisteren naar zijn visie over bepaalde zaken. We hebben het best ook lang gehad over racisme. Het was heel fijn dat de leerlingen al hun vragen hebben kunnen stellen.

Laura Bruneel van secundaire Freinetschool 'tvier in Kortrijk las met haar leerlingen 6 doorstroomfinaliteit (Taal & Cultuur) ‘Lumumba’s droom’ van Sibo Kanobana.
Auteurslezing Hans Depelchin Predikheren
© Bob Van Mol

Conclusie: leesgoesting, inzicht en betrokkenheid

Wat al die werkvormen gemeen hebben, is hun effect op leerlingen. Leerkrachten zagen hoe ze:

  • meer betrokken raakten bij het lezen,
  • diepgaandere gesprekken voerden,
  • persoonlijke linken maakten,
  • creatief en zelfstandig werk leverden.

Daarnaast zorgde het werken rond één boek voor een sterk gevoel van verbondenheid in de klas. Leerlingen deelden hun leeservaring en bouwden samen betekenis op.

Ook op literair vlak was de groei duidelijk: leerlingen kregen meer inzicht in de werking van literaire teksten, ontwikkelden een gevoel voor stijl en interpretatie en ontdekten nieuwe genres.

Hoewel het project tijd vraagt, benadrukken leerkrachten dat ze tegelijk werken aan meerdere leerdoelen: van leesvaardigheid en reflectie tot spreekvaardigheid en creativiteit. Literatuur is dus zowel leerinhoud als een ervaring die blijft nazinderen.

De feedback van de deelnemende leerkrachten toont dat Boon voor Onderwijs meer is dan een tijdelijk leesproject. Het biedt ruimte om te experimenteren met nieuwe werkvormen, samen te werken met collega’s en lesmateriaal te ontwikkelen dat ook nadien bruikbaar blijft.

Verschillende leerkrachten geven aan dat ze het traject willen voortzetten, boeken opnieuw willen inzetten in hun lessen of gelijkaardige projecten willen uitbouwen in de toekomst. Zo groeit Boon voor Onderwijs uit tot een duurzame impuls voor literatuuronderwijs, een aanpak die niet stopt na één traject, maar blijvend doorwerkt in de klaspraktijk.

Meer verslagen

Bij de nieuwsitems op deze site vind je nog meer verslagen van het project Boon voor Onderwijs 2025-2026, met name over ‘De rode koe’ in Mechelen, ‘Het gore lef’ in Heist-op-den-Berg, ‘Het geschenk’ in Sint-Niklaas, ‘Rouwdouwers’ en 'Wolf' in Leuven.