Hoe stimuleert ‘Het geschenk’ kritisch denken?

Leerkracht Eva Begine van LAB Sint-Niklaas doet met haar leerlingen mee aan de Boon voor Onderwijs en koos voor ‘Het geschenk’ van Gaea Schoeters. Via samenlezen, gesprekken en een uitgebreid traject rond (politieke) satire ontdekten ze hoe een kleine novelle toch grote vragen kan oproepen. Tijdens een bezoek aan de bib van Sint-Niklaas werd literatuur verbonden met een interactief spel en actuele journalistiek.

In de coulissen van de journalistiek

Na het Bibster-spel was er een korte pauze in de Wonderbar, waar de leerlingen nog meer gezelschapsspelletjes konden spelen. Vervolgens mochten ze in een statige zaal plaatsnemen voor een lezing over politieke verslaggeving door VRT-journaliste Lonne Van Erp. In het eerste deel ging die in op politieke journalistiek, in het tweede op haar podcast Het kwartier. Ze vertrok daarbij van fragmenten uit ‘Het geschenk’. Telkens lichtte ze toe welke beschrijvingen ze realistisch vond en welke niet.

Via die fragmenten besprak ze met de leerlingen de band tussen politici en journalisten, de invloed van peilingen en de manier waarop berichtgeving het beleid kan sturen. Ze stelde veel vragen aan de groep, die eerst aarzelend antwoordde. Zodra het ijs gebroken was, gingen er steeds meer handen de lucht in. De lezing gaf hun een unieke blik achter de schermen van de politieke journalistiek en sloot nauw aan bij het boek.

Politieke satire doorheen de tijd

Het bibbezoek van de vijfdejaars was slechts een van de vele activiteiten in het kader van ‘Het geschenk’. Eva startte met een sessie samenlezen waarin ze het begin van de novelle voorlas en via vragen in interactie ging met haar leerlingen. Daarna lazen die zelfstandig verder, met tussentijdse gesprekken in kleine groepjes en gerichte vragen via een Google Form.

In de lessen literatuurgeschiedenis verbond Eva het boek met andere (politieke) satires. “Zo keken we naar hoe satire al in de saterspelen van de oudheid verwerkt werd. We lazen over Reynaert de vos aan de hand van ‘ReinAard’ van Tom Lanoye. We verkenden hoe de nar in de middeleeuwen een unieke positie innam en hoe anders dat vandaag de dag is. We verkenden ook de satire van de humanisten met ‘Lof der Zotheid’ van Erasmus en actualiseerden dat via een podcast waarin de leerlingen zelf een satirisch stukje brachten. Ze vertrokken daarbij vanuit hun eigen leefwereld en dachten na over een onderwerp waarop ze kritiek wilde leveren via een humoristische verpakking.”

Pittige vragen, genuanceerde antwoorden

Gaea Schoeters kwam ook naar de school voor een auteurslezing, die Eva samen met haar leerlingen voorbereidde. “De leerlingen hadden best pittige vragen over de inhoud van het verhaal, wat tot een heel interessant gesprek leidde. Gaea had ongelooflijk interessante en genuanceerde antwoorden. De leerlingen waren heel enthousiast over haar bezoek en hebben achteraf in de les geschiedenis ook nog nagepraat. Wij nodigden al auteurs uit via auteurslezingen.be, maar dat ga ik vanaf nu nog meer doen, ook in andere vakken dan Nederlands.”
Bedoeling is om nu nog enkele vakoverschrijdende opdrachten te doen. De leerlingen moeten bijvoorbeeld zelf een politiek onderwerp toelichten in een zelfgemaakte podcast voor het vak sociale wetenschappen.

En wat zeggen de leerlingen over het boek?

De reacties van de leerlingen over ‘Het geschenk’ zijn overwegend positief.

• “Ik lees niet graag en het gaat ook traag, maar ik vond ‘Het geschenk’ wel mooi. Er waren niet te veel personages, waardoor het niet te moeilijk was.”

• “Ik vond het een heel interessant boek en ook de lezing van de auteur was echt heel boeiend.”

• “Ik vond het een mooi boek, ook al lees ik eigenlijk alleen voor school.”

Les voor leesbevordering: de band tussen literatuur en de wereld

Door het verhaal te koppelen aan andere vormen van literatuur en journalistiek, kregen leerlingen meerdere ingangen tot het verhaal. De ontmoeting met professionals toont hoe het boek verbonden is met de realiteit. Dat vergroot de relevantie en betrokkenheid, ook bij minder ervaren lezers.

Ook andere klassen gingen aan de slag met ‘Het geschenk’. In de vijftigste aflevering van de podcast Team Boek Toe delen leerkracht Gert-Jan en zijn leerlingen hun ervaringen over hun traject rond 'Het geschenk'. Ook bij hen zindert het gesprek met Gaea nog lang na.